کارکردهای امامت ۲

انواع کارکردها :

 

الف) تربیتی:

   اهل بیت عصمت و طهارت(ع) در شئونات و مقاطع مختلف زندگانی خویش به ارائه راهکارها و مضامین تربیتی پرداخته و سلوک اخلاقی و رفتاری ایشان الگو و اسوه مناسبی جهت تربیت و رشد جامعه اسلامی بوده است. آنهایی که در دامان اهل بیت(ع) قرار گرفته و تحت تربیت آن ائمه اطهار(ع) رشد نموده اند، بهترین کارکرد و مثالهای مناسب بر این امر می باشند. بواقع می توان یگانه کارکرد امامت را تربیت جامعه بشری و حرکت به سمت کمال و خودسازی دانست. پیامبر اکرم(ص) غرض از نبوت و بعثت خویش را تکمیل مکارم اخلاقی دانستند که نمونه های کامل آن ذوات مقدسه ائمه اطهار(ع) و پس از آنها شاگردان و اصحاب آنان می باشند.

اینک به برخی از این کارکردها اشاره می نمائیم:

  • ارتقاء سطح جامعه اسلامی

   سیر تکاملی جامعه اسلامی و ارشادات ائمه اطهار(ع) در این برهه ها نشان دهنده این کارکرد مهم است. خطبه ها و نامه های نهج البلاغه توسط حضرت امیرالمومنین(ع) و صحیفه سجادیه توسط امام زین العابدین(ع) نشان از اهتمام ائمه اطهار(ع) دارد.

   آنگاه که جامعه اسلامی در سقیفه توان ادراک جایگاه امامت را ندارد و نمی تواند تشخیص دهد که امام محور جامعه و رشد دهنده آن و قله علوم و ارتقا دهنده انسانهاست[۱] حضرت امیرالمومنین علی(ع) با تبیین جایگاه امامت در جامعه اسلامی تلاش می نمایند تا مردم را برای ارتقاء جامعه اسلامی تربیت نماید. واقعه عاشورا و کربلا قدم دیگری در راستای این ارتقاء است، آنگاه که به انسان می آموزد که دین بهایش از جان انسان بیشتر است. آنگاه که انحطاط جامعه اسلامی امامت آسمانی را به خلافت زمینی تبدیل نمود و جانشین پیامبر خلیفه نام گرفت و به رأی مردم انتخاب شد و پس از آن خلافت به سلطنت تبدیل شده و امویان هر روز بدعتی بر سنن سیئه جامعه اسلامی می افزودند آنچنان که مسعودی می نویسد: «فساد و آلودگی یزید به درباریان و عمال وی نیز سرایت نمود و مجالس بزم و شرابخواری در دربار رونق یافت»[۲] در این فضا اهل بیت عصمت و طهارت(ع) به رشد جامعه اشتغال داشتند امام سجاد(ع) خطاب به ابوحمزه ثمالی در جمع شیعیان و محبان حضرت از مقابله با ظالمان و ستمگران و ضرورت اطاعت از اوامر الهی و تبعیت از ولی خدا در قالب تبیین مسائل مهم جامعه سخن به میان می آورند[۳].

  • ولایت و هدایت

   هدایت افراد و ارائه طریق سعادت و سلوک مسیر فلاح و رستگاری از مهمترین رسالتها و کارکردهای امامت است به تعبیر قرآن کریم که فرمود «وجعلناهم ائمه یهدون بأمرنا»[۴] غایت امامت را هدایت بشر و راهنمایی آنها دانسته است چنانکه می فرماید: «هو الذی جعل لکم النجوم لتهتدوا بها فی ظلمات البر و البحر»[۵] همانگونه که برای سفرهای دریایی و صحرایی که در عمر انسانها اندک پیش   می آید راهنما قرار داده است برای سفرهای معنوی نیز راهنما قرار داده است[۶].

آنگاه که خلافت را از امیرالمومنین(ع) سلب نمودند بسیاری از کتب تاریخ و سیره مهمترین فعالیت حضرت در دوران خلفای ثلاث را تربیت و هدایت افرادی که ضمیر پاک داشته در پرتو ولایت و هدایت حضرت به فتح قله های کمالات معنوی سیر می نمودند[۷] تربیت افراد بارزی همچون میثم تمار و مالک اشتر و اویس قرنی و دهها نفر دیگر که نام آنها در تاریخ ماندگار است.

   امام حسین(ع) سفر حماسه ساز خویش را از مکه این سرزمین وحی الهی همراه با دعای شریف عرفه آغاز می نماید و در مسیر حرکت به سمت عراق با خطبه های رسوا کننده انحرافات بنی امیه را تبیین می نماید و پس از رسیدن به کربلا این سخنان هدایت کننده افزایش یافته و در مسیر با        هم صحبتی افرادی همچون زهیر به هدایت آنها پرداخته و امثال حر را از قعر ضلالت به اوج هدایت می رساند[۸].

   امام سجاد(ع) در دوران امامت خویش نیز به هدایت جامعه پرداختند و این هدایت نه تنها در سطح عموم مردم بلکه خواص و نخبگان را نیز در بر گرفته بود چنانکه «ابن شهاب زهری» که ابتدا از علمای طرفدار و مزدوران بنی امیه بوده است او قاضی دربار مروانیان بود ولی در اواخر عمر به راه حق هدایت و از شاگردان امام سجاد(ع) گشت[۹]. امام با نگاشتن نامه شدیداللحن و در عین حال خیرخواهانه و نصیحت آمیز او را به کناره گیری از تمام سمتها و منصبها و پیوستن به پاکان و صالحان توصیه فرمودند[۱۰].

[۱] نهج البلاغه خطبه ۳: ان محلی منها محل القطب من الرحی ینحدر عنی السیل و لایرقی الی الطیر…

[۲] مروج الذهب، مسعودی، ج۳ ص۶۷

[۳] تحف العقول، چاپ دوم جامعه مدرسین ص۲۴۹-روضه کافی، کلینی چاپ چهارم دارالکتب الإسلامیه ص۷۲

[۴] انبیاء آیه ۷۳

[۵] انعام آیه ۹۷

[۶] نور الثقلین ج۱ ص۷۵۰

[۷] سیره پیشوایان، مهدی پیشوائی، چاپ ۱۳ ص۷۲

[۸] لهوف فی قتل الطفوف

[۹] روضات الجنان، میرزا محمدباقر موسوی خوانساری، ج۷ ص۲۴۵

[۱۰] تحف العقول، چاپ دوم جامعه مدرسین ص۲۴۹-روضه کافی، کلینی چاپ چهارم دارالکتب الإسلامیه ص۲۷۴

شما احتمالا این مطالب را نیز دوست دارید...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *